Cuộc sống là một bức tranh khổng lồ, sinh động và đầy màu sắc. Trong đó, mỗi thực thể mang một gam màu riêng biệt để chứng tỏ sự hiện hữu của mình. Con người là thượng đẳng nên màu sắc cũng thật đặc biệt, có thể biến thành vạn sắc theo nhân cách và lối sống. Có những người tự biến mình thành vết bẩn của bức tranh. Có những “vết bẩn” muốn lấy lại sắc người nhưng mấy kẻ thành công.

Khi tôi biết chú thì chú đã là một vết bẩn mất rồi. Đó là một bóng ma vật vờ với làn da bủng beo và đôi mắt tăm tối, ám muội làm sao. Ghê nhất là mái tóc. Nó lưa thưa, yếu ớt, cáu bẩn lúc nào cũng bết vào đầu làm người đối diện cảm thấy khó chịu, bức bối… Vậy mà tôi là người hiếm hoi chú hay mỉm cười mới chết. Chắc nghĩ tôi bé không biết nhiều về cuộc sống xung quanh. Không ngờ, tôi biết tất cả mọi điều bí mật về chú. Đó là hàng xóm hay gọi lén chú là: “thằng Mạnh xì ke”.

Tôi không rõ làm sao chú bị vướng vào ma túy, chỉ biết lúc đó chú đang chiến đấu chống lại nó thật dữ dội trong hy vọng lẫn tuyệt vọng. Có cuộc chiến nào khó hơn khi quân ta là mình, quân địch cũng là mình? Tôi còn nghe rõ tiếng xích va đập loảng xoảng và tiếng gầm rú điên cuồng mỗi khi chú lên cơn. Chú tự trói mình lại, rồi như không chịu nổi sự khống chế tàn bạo của cơn nghiện, chú lồng lộn như một con thú phá cho được sợi xích để thoát ra ngoài. Có lần thoát ra được chú bỏ đi đâu đó rồi quay về có vẻ tỉnh táo nhưng nét mặt buồn và xấu hổ.

Nhà tôi chung tường nhà chú. Có một lần tôi sang chơi với nhỏ Thảo, cháu của chú. Hai đứa bạo gan lẻn vào phòng chú lấy cuốn sổ xanh (mà chú hay ghi ghi, chép chép) đọc chơi. Vừa đọc vừa đánh vần mãi chưa xong một trang. Đọc đến đoạn “… tôi gần như đuối sức với cuộc chiến này. Nếu không thắng nổi thằng người nhơ nhớp trong chính tôi thì tôi phải chết …”, hai đứa hết hồn chim én chạy bay ra ngoài đưa cuốn sổ cho ông Tư, cha của chú.

Từ vụ cuốn sổ, gia đình chú dường như đổi thái độ. Họ không còn xa lánh, không còn nói “khôn sống, dại chết” với chú nữa. Hình như họ bắt đầu tham gia cuộc chiến. Tôi thấy ông bà Tư dìu chú đi từng bước ra nhà tắm, dội nước vào người chú ướt sũng, một ngày đến mấy lần. Chú thì rên hừ hừ, run bần bật nhưng ngoan ngoãn như một con chó ốm. Tôi nghe loáng thoáng từ ba mẹ đó là cai sống. CHẳng biết chữa bệnh như thế có đúng không nhưng rõ ràng là gia đình chú đang là hậu phương cho mặt trận một chiến sỹ, một kẻ thù vô hình với mãnh lực gần như không ai khuất phục nổi.

Trong cuộc chiến này, gia đình tôi là phe đồng minh. Tôi và nhỏ Thảo cũng được giao nhiệm vụ là thấy ai tìm chú thì bảo chú không có nhà. Hai đứa tự thấy mình quan trọng hẳn lên và ngồi canh cửa hoài thôi. Ngày nọ, tôi nghe ba nói với mẹ: “Thằng Mạnh, nó quyết rồi, dù không còn lên cơn nữa, vẫn vào trung tâm cai nghiện. Nó muốn đoạn tuyệt vĩnh viễn với quá khứ”.

Chú lên đường với sự nhẹ nhõm và hi vọng của nhiều người. Rồi thư chú gửi về đầy nắng gió của núi rừng, niềm vui và sự hồi sinh của một con người mới trải qua cơn bạo bệnh. Chú kể, tay chân chú mới đầu rộp đầy bong bóng nước do không quen lao động, đến giờ chúng đã thành những vết chai. Chú tự hào có những vết chai này lắm. Ai không hiểu có lẽ cười sự tự hào kỳ quặc này nhưng tôi thì hiểu.

Chú còn viết chú đã kiếm được tiền từ công việc làm mộc học được ở trung tâm. Thư lạc quan vô cùng khiến cho cả hai gia đình vui lâng lâng. Rồi ông Tư mất. Ba tôi lên trung tâm đón chú về chịu tang. Dù thương cha, nhưng nhất định sáng đến nhà, chiều quay về trung tâm ngay.

Thời gian trôi qua, chú bây giờ là một người đàn ông vạm vỡ với làn da đen bóng và đôi mắt sáng tự tin. Cái làm tôi ngạc nhiên là mái tóc. Mái tóc chú dày, đen, hơi xoăn, bồng bềnh tràn sức sống. Chú vẫn miệt mài gọt giũa bản thân như một người khổ luyện võ công. Chú tham gia Thanh Niên Xung Phong lên rừng sâu, ra cả hai đảo xa xôi. Chú nói bây giờ chú không còn sợ những cám dỗ đen tối nữa, không về thành phố là do chú muốn làm công việc có ý nghĩa cho đời.

Cuộc sống vẫn là một bức tranh khổng lồ, sinh động và đầy màu sắc. Trong đó, mỗi thực thể mang một gam màu riêng biệt để chứng tỏ sự hiện hữu của mình. Con người là thượng đẳng nên màu sắc cũng thật đặc biệt, có thể biến thành vạn sắc theo nhân cách và lối sống. Có những người tự biến mình thành vết bẩn của bức tranh. Có những “vết bẩn” đã quyết chí, kiên trì vượt qua khó khăn và thành công lấy lại sắc “người”.

Phan Bùi Giang Thanh